Witaj gościu, Jeśli czytasz tę wiadomość to znaczy że nie jesteś zarejestrowany. Kliknij i zarejestruj się by w pełni korzystać z wszystkich funkcji naszego forum.

Ocena wątku:
  • 0 głosów - średnia: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
„Urania” - najstarsze polskie czasopismo astronomiczne
#1
  Rok 2009 - ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Astronomii, jest także rokiem szczególnych rocznic dla polskiej astronomii, a dokładniej - dla Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii  (PTMA).  Jako oficjalną datę powstania przez wiele lat uważano rok 1921, w którym oficjalnie zarejestrowano to Towarzystwo - wtedy pod nazwą Towarzystwo Miłośników Astronomii (TMA).  Jednak wcześniej - pod koniec 1919 roku - grupa miłośników astronomii założyła w Warszawie  Koło Miłośników Astronomii. I z tej okazji w tym - 2009 roku - odbędą się uroczystości (i wybory) obchodów 90-lecia PTMA. O tej rocznicy pewnie będzie później sporo informacji, dlatego ja chciałbym przybliżyć historię najstarszego polskiego czasopisma astronomicznego (ukazującego się do dziś).

  Po powstaniu, TMA wydało swoje czasopismo astronomiczne - „URANJA” (pisownia oryginalna).  Pierwszy numer wyszedł na początku 1922 roku. Jego redaktorami i autorami pierwszych artykułów oraz obserwacji byli także znani astronomowie - m. in. Felicjan Kępiński i Jan Mergentaler. Układ „Uranji” był bardzo podobny do dzisiejszego: artykuły, kronika TMA, obserwacje i kalendarzyk astronomiczny.  Trzeba jednak wspomnieć o tym , że w latach 1919-1922 ukazały się pierwsze (nieoficjalne) cztery numery „Uranji”, wydane w niewielkiej ilości na powielaczach i można zatem „przy okazji” uznać, że również „Urania” obchodzi swoje 90-lecie istnienia.

  Oto okładka pierwszego numeru „Uranji” z 1922 roku”:
[Obrazek: 35_07_06_09_3_56_57.jpg]

  Warto podkreślić, że już w tym numerze znalazły się wskazówki, jak obserwować gwiazdy zmienne, wyniki obserwacji zakryć gwiazd przez Księżyc - oraz - uwaga: artykuł z cyklu, „Jak wykonać amatorski teleskop” !!

  W numerze 2/1923 „Uranji” podano wykaz członków, którzy należeli już do PTMA. Na liście znajduje się ponad 150 osób.  Wymienię niektórych, szczególnie znanych wówczas astronomów i miłośników astronomii z tej listy:
  Maciej Bielicki,  J. Danilewicz,  M. Ernst,  Jan Gadomski,  Stefan Kaliński, Felicjan Kępiński, Jan Mergentaler, Lucjan Orkisz, Feliks Przypkowski, Eugeniusz Rybka, Andrzej Sołtan, Antoni Wilk, Kazimierz Zarankiewicz.
Ostatni z moich zbiorów numer „Uranji” sprzed II Wojny Światowej - to nr 4/1937 roku.
  Ukazało się jeszcze numerów do 1939 roku.

Pierwszy po Wojnie ukazał się w 1946 roku - oto okładka „Uranii” nr 1-2/1946:
[Obrazek: 35_07_06_09_3_59_13.jpg]

  W nim - artykuły m. in. J. Gadomskiego, F. Kępińskiego, J. Mergentalera. S. Piotrowskiego.

  Ostatni numer „Uranii” wydawany przez PTMA wyszedł w 1997 roku. Oto okładka tego numeru (12/1997):
[Obrazek: 35_07_06_09_4_00_46.jpg]

W tym czasie zapadła odgórna decyzja o połączeniu dotychczasowej „Uranii” (miesięcznika) i kwartalnika „Postępów Astronomii” (wydawanych przez PTA) i od tego czasu czasopismo ukazuje się (co dwa miesiące) pod nazwą „Urania - Postępy astronomii”. „Urania...” zyskała na szacie graficznej.  Ale większość członków PTMA mówi, że to nie NASZA „Urania” i jako przykłady podaje pozycje, które były w „starej”  „Uranii” - dotyczące życia oddziałów PTMA, obserwacji, porad, etc, których w obecnej „Uranii...” nie ma, albo są w wersji miniaturowej. Ale o szczegółach pisać nie będę. (Na Forum Astro4u  była swego czasu dyskusja na ten temat: http://astro4u.net/yabbse/index.php?topic=4606.0  )

  Na zakończenie ciekawostki. Było kilka numerów „Uranii”. które przeszły do historii.
Niżej przedstawiam okładkę numeru 11 z roku...  No właśnie, którego ??  :o ;D

[Obrazek: 35_07_06_09_4_05_00.jpg]


  Ukazał się też 13 numer „Uranii” z roku 1955.  Numer-żart, napisany i powielony (podobno) aż w... trzech egzemplarzach (mam jeden z nich...). Więcej o tym numerze pisałem na stronie Oddziału PTMA w Warszawie, w dziale „Kronika”.  Oto okładka i ilustracje z numeru (wszystko zrobione przez kilku znanych astronomów zawodowych):

[Obrazek: 35_07_06_09_4_03_18.jpg]

  W lutym 2002 roku w CAMKu w Warszawie odbyła się konferencja, poświęcona 80-leciu „Uranii” z udziałem wszystkich (żyjących) redaktorów „Uranii”. Na zakończenie wystąpił znany astronom, autor wielu książek astronomicznych,  prof. Andrzej Wróblewski z referatem poświęconym „Uranii” (sam był wieloletnim redaktorem naczelnym tego czasopisma).  A ponieważ nagrywałem (i filmowałem) prawie całą uroczystość (chyba 3 godziny), przedstawię  fragment początku referatu  prof. Wróblewskiego.


  Hermes
Odpowiedz
#2
Witam,

  dodam trzy linki do informacji związanych z historią "Uranii":

Dział  Historia  na stronie Oddziału PTMA w Warszawie

  oraz zilustrowany referat prof. Andrzeja Wróblewskiego podczas uroczystości 80 lat "Uranii":

http://postepy.camk.edu.pl/80lat.html

http://postepy.camk.edu.pl/upa1_2003.html

  Hermes
Odpowiedz


Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości